Kolokas mı desem Gölevez mi?

Gonca Tokuz yazdı....

Kolokas mı desem Gölevez mi?
21 Şubat 2014 Cuma 00:01

Kolokas, kolokaz, golokas olarak bilinen sebzenin ülkemizde yaygın adı gölevez. Bir adı da: Taro. Yılanyastığıgillerden (Araceae) familyasından otsu bir bitki ve bitkinin yenilebilen yumruları. Latince adı ise “Colocasia esculentasya.”

Asya’nın Güneydoğusu’ndan Pasifik adalarına yayıldığı sanılan bu bitkinin bol nişastalı, büyük ve yuvarlak yumruları patates gibi yeniyor, ekmek tatlı gibi çeşitli yiyeceklerin yapımında kullanılıyor. Yaprak saplarından çorba yapılıyor. Yaprakları sarma ve çorba olarak değerlendiriliyor. Yumruları haşlanarak çeşitli sebze yemekleri yapılıyor.

Ülkemizde Mersin’in Bozyazı, Antalya’nın Alanya, Gazipaşa ve Anamur ilçelerinde yaygın olarak yetişiyor. Kolokas denilince ben genelde Kıbrıs’ı, o güzel adamızı anımsıyorum nedense. Hâlbuki ilk önce Antalya pazarında tanımıştım gölevezi.

Adanın çeşitli bölgelerinde yetişse de özellikle Karpaz Bölgesinde daha yaygın. Kıbrıs mutfağında hem büyükleri,  hem küçükleri çok gözde. Taze yumrusundan kızartma, büyük yumrularından etli yemekler yapılıyor. Bitkinin küçüklerine  “Bulles” ya da  “ Bullez”  deniyor. Kıbrıs Mutfağında kolokas ile yapılan yemeklerin en önemlileri elbet kolokas musakkası ve yahnisi.
 
Musakkası kısaca şöyle hazırlanıyor. Kabuğu soyulan kolokaslar yuvarlak şekilde yaklaşık 1 cm kalınlığında kesiliyor. Yağda biraz çevrildikten sonra soğan, kıyma, domates salçası ekleniyor birlikte kavruluyor. Üzerini örtecek kadar su ile limon suyu ve tuz eklenerek yumuşayıncaya kadar pişiriliyor. Limon suyu eklemeniz şart. Çünkü suda pişme esnasında bamyadaki gibi musilaj madde salgılanıyor. Arzu ederseniz yemeğe maydanoz ekleyebilirsiniz. Maydanoz ile daha güzel oluyor ve yanında turp yenilmesini tavsiye ediliyor.

Yahnisinin yanı sıra bir de dolmalı yahnisi yapılıyor.  Gaziantep ve Kilis Mutfaklarında aşina olduğum musakkalı dolmalar, sulu yemekler içinde dolmalar bana hiç yabancı gelmiyor. Arap Mutfağında da karşımıza çıkan bu uygulamanın - sulu yemeklerin içerisinde dolma ve sarmalar- Kıbrıs’taki temsilcisi elbette dolmalı kolokas yahnisi oluyor. Yemeğimiz etli dolmaların üzerine kolokas yerleştirilerek hazırlanıyor.

Son olarak patatesli bullezden de söz etmeliyim elbet. Patates ile bullezler önce kızartılarak sonra üzerlerine tuz serpilerek yeniliyor.

Hiç mütevazi bir bitki değil kolokas. Sulama olanakları uygun, zengin toprakları seviyor ve yumruları ekimden yedi ay sonra hasat ediliyor. Biraz nazlı gibi görünüyor ama hem yumrularının tadı farklı, hem yaprakları çok faydalı hem de bitkinin kendisi güzel. Bu nedenle süs bitkisi olarak ta kullanılabiliyor.

Kolokasın şimdi tam zamanı ama  “Biz nereden bulacağız şimdi onu?” demeyin sakın.
Size şimdi kolokas bulamam çünkü. Ama izninizle bir Kıbrıs manisi söyleyebilirim:

Tencerede pişen oddur
Ben yemem garnum tokdur
Sizin söğlediğiniz sözler
Bizin figrimizde yogdur.

KOLOKAS YAHNİSİ
Malzemeler:
400 gr beyaz ya da kırmızı et
1 kg. kolokas
2 soğan
5 yemek kaşığı zeytinyağı
1 yemek kaşığı salça
Yeteri kadar su (yaklaşık 4 su bardağı)
Yeteri kadar tuz, karabiber
Limon suyu
Hazırlanışı:
Kolokaslar patates gibi soyulur. Temiz bir bezle silinir.  Lokma büyüklüğünde parçalar halinde kesilir. Etler tencerede yağda kavrulur, salça eklenir. Salça biraz etle çevrildikten sonra su eklenir. Et biraz pişince önce kolokas sonra limon suyu ve tuz eklenir. Kısık ateşte pişirilir.  
Not: Sakın kolokası yıkamayınız çünkü pişmesini olumsuz yönde etkiliyor.

Yararlanılan Kaynaklar:
AnaBritannica Genel Kültür Ansiklopedisi, cilt 9,  s.598.
Direktör, Şevket. Kıbrıs Türk Mutfağı, Galeri Kültür Yayınları,, 1998, Lefkoşe.s, 35,36,37.74
http://tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%B6levez




banner442

İlgili Galeriler
banner379
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Lale Canan Dülger - 4 yıl önce
güzel bir sebze yemeği. ancak bu sebzeyi̇ almak i̇çi̇n kibris'a gi̇tmek mi̇ gerekli̇? belki̇ başka bi̇r sebze i̇le de yapabi̇li̇ri̇z. elleri̇ni̇ze sağlik. kolakas bulunca deneyeceği̇m.