Kübbülmüşveyye 

Gurme kenti Gaziantep'ten Dünya ikincisi olan yazarımız " Gonca Tokuz yazdı

Kübbülmüşveyye 

Kurban Bayramının vazgeçilmez tatları ve Kübbülmüşveyye 

Milli ve dini bayramlar toplumda aidiyet duygusunu gelişmekte, toplumsal dayanışma ve sosyalleşme sağlanmakta dingin bir şekilde devam eden hayat canlanmaktadır.

Canlanan hayat içerisinde gelenek ve göreneklerin uygulanması,  dini görevlerin yerine getirilmesi, halk edebiyatı ürünlerinin çeşitli şekillerde icrası yanında yiyecekler, içecekler önemli bir yer tutmaktadır. 

Elbette bu güzelliklerin hepsini bir yazıya sığdırmak mümkün değildir. Ama birkaçının adını anmak sanırım halkbilimci olarak görevimin bir parçası oluyor. İşte size eskilerden bir kaç örnek. 

Ordu ilinde (Ünye-Aydıntepe)  her yıl kurban bayramında “kurban” denilen gelenek uygulanır. Kurbanlar kesildikten sonra her evden bir parça et alınır, cami önünde bir aşçı tarafından pişirilir. Aşçıya her evden bir kadın yardımcı olur. Şenlik havasında hazırlanan yemekler hep birlikte yenir (1) 

Aydın ilinde (Karasu ilçesi)  kurban bayramında kurban kesen herkes aşure dağıtmaktadır.

 2 Maddi durumu iyi olan  biri aşurenin hazırlanmasını organize eder. Her evden  bir malzeme toplanır. Hazırlanan aşure maniler eşliğinde herkese dağıtılır. Aşure dağıtıcısı: Etinizi yediniz/Tatlınızı da yiyiniz/Bir tabak veriniz de/Aşurenizi tadınız der. Bu maniye şu karşılık verilir. Etimizi yedik/Sıra tatlımızda/Allah kabul eylesin aşurenizi (2) 

Malatya ilinde (Arguvan-Çakmak Köyü)  kurban bayramının üçüncü gününde Abdal Musa Lokması adlı geleneğin uygulanması bir başka örnektir. Aynı köy kökenli olanlardan belirli miktarda para toplanarak kurbanlık ve diğer malzemeler alınır. Hazırlıkların bitmesine doğru herkes birbirlerinin bayramını kutladıktan sonra lokma dağıtılmaya başlanmaktadır. 
(3) 
Niğde’de kurban bayramında kurbanın başından çorba ve söğüş, ayaklardan paça, işkembeden çorba veya dolma, çiğerden kavurma, mumbardan dolma yapılır. Gelen misafirlere akide şekeri, lâti lokum  baklava ikram edilirmiş bir zamanlar. (4)  
Ankara’nın Örencik köyünde  kurban bayramında  sofrada bayramdan önce hazırlanmış yemeklerin yanı sıra kurbanlık koyunun etinden hazırlanmış kavurma mutlaka bulunurmuş. (5)  

Yurdumuzun dört bir tarafında birbirinden güzel tatlar hem sofraları süsler, damaklarımız şenlendirir deyip, Antakya’nın kurban bayramında imece usuluyle pişirdiği aşir-keşkek yemeğine gelmişti ki annem gözlüklerinin üstünden bakarak:  Ne yazıyorsun? diye sordu. Kurban Bayramı yemeklerinden söz ediyorum dedim. Herhalde ninenin, halanın, yengenin kübbülmüşveyye yemeğinden de söz ediyorsun dedi. Henüz yazmadım diyemedim. Yazacağım dedim sadece.  Bu arada Kübbülmüşveyye Kilis’in kurban bayramı yemeklerindendir.  Adı Arapça ızgarada köfte olarak dilimize çevrilebilir. Kilis’te kurban bayramının birinci günü kavurma, ciğer ve et kebapları, ikinci günü kelle ve oruk, üçüncü günü eyeği dolması, sucuk hamra (mumbar) ve kübbülmüşveyye hazırlanır. Annemin sözünü ettiği, babaannemlerin bahçesinde tüm aile bir arada (amcalari halalar, teyzeler, kuzenler, yeğenler) bu yemek pişirilirken gerçekleşen olayları, konuşmaları anlatsam sizlere çok uzun bir öykü olur.  Anneme yazacağım dedim ama gerçeği söylemem gerekirse;  farklı illerdeki kurban bayramı yemeklerinden söz edecektim bu yazımda. Sevgili anneciğim beni unutmuş, gazetesine dönmüştü ama ben kübbülmüşveyye (kibbe el müşveyye) yemeği ile baş başa kaldım.  

Şimdi sizlere soruyorum sevgili okuyucular : Şimdi ben bu yemeği yazmasam olur mu?

Olmaz! tabii. 

Hepinize iyi bayramlar.. 


KÜBBÜLMÜŞVEYYE (6)


Malzeme:  
Köfte için:
                   ½  yağsız köftelik  kıyma 
                   3 su bardağı  ince simit 
                   3  büyük kuru soğan
                   Tuz,   kırmızı biber 
                   3 yemek kaşığı   nane
                   1 su bardağı  zeytinyağı 
                
                  İçi için;
                  300 gr içyağı (koyun beden yağı)
                  1 su bardağı kıyılmış ceviz içi
                  1 tatlı kaşığı tarçın(isteğe bağlı)
                  Tuz , karabiber, kırmızı biber, nane

Hazırlanışı: İçyağı makinede çekilir  veya  bıçakla çok  ince kıyılır.   Tek  elle,  el suya batırılarak  biraz yumuşatılır. Ceviz içi, nane, tuz konarak   iyice karıştırılır. (Çok az tarçın ekleyenlere de rastlanır)  badem  şeklinde parçalar kopartılarak   bir tabakta biriktirilir ve buzdolabında bekletilir.   Köftesi,  diğer köfteli yemeklerin köftesi gibi hazırlanır. Köfte,   tepsinin veya yayvan bir kabın bir  kenarına  çekilir ve elle bastırılarak düzeltilir. Köfteden yaklaşık iki ceviz büyüklüğünde parça kopartılır. El çok az su ile ıslatılıp  köfte biraz  yumuşatılır. Avuç içerisinde işaret parmağı yardımıyla  fincan gibi oyularak,  içine daha önce hazırlanmış iç konur. Ağzı kapatılarak (kapatıldığı yer belli olmayacak şekilde)   üçgen veya  yassı-daire şekli verilir. Mangalda meşe kömürü ateşinde (Kilis’te daha çok “Şavayi” denilen kalın sac ızgara üzerinde)   pişirilir.  Köftelerin içindeki yağ hemen donduğundan sıcak tüketilmesi tavsiye edilir. Yanı sıra   hoşaf, pekmez şerbeti veya çorba içilir. Geleneksel uygulama üzüm şerbeti ile tüketilmesidir.    

Not: Köftelerin   ateşte pişirildikten sonra sadeyağda kızartıldığı veya sadece  fırında pişirilmesine de rastlanır. Ancak bu uygulama Kilis Mutfağından daha çok Halep Mutfağında yaygındır. meşe kömürü ateşinde  pişirilir.    

DİPNOTLAR

1)    Oğuz, Ö., Kösemek M., Yıldız, T. Türkiye’de 2010 Yılında Yaşayan Ramazan ve Kurban Bayramı  Geleneksel Kutlamaları, Gazi Üniversitesi Türk Halk Bilimi Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayını, Ankara, 2010.s. 58
2)    a.g.e.s. 24
3)    a.g.e.s. 21.  
4)    İnsel, S. V., Niğde’nin Merasim ve Adetleri, Niğde İl Kültür Müdürlüğü, 2015, s. 94  
5)    Balaban, A. R., Gelenekler Töre ve Törenler, Betim Yayınları, İzmir, 1983, s. 127.
6)    Tokuz, G., Gaziantep ve Kilis Mutfak Kültürü, Gaziantep Üniversitesi Vakfı Yayınları, Gaziantep, 2002 s. 148





 

banner380

İlgili Galeriler
banner379
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.