Sirken otu – fisâ el kilâb

Ödüllü Gurme "Gonca TOKUZ" yazdı..

Sirken otu – fisâ el kilâb

Sirken tamam ama “Fisâ el Kilâb nedir?” diye sorduğunuzu duyar gibiyim. Fisâ el Kilâb otun Arapça ismi,  Latincesi Chenopodium albüm. Sirken otunu araştırırken başka dillerdeki söylemlerini merak ettim.

En çok bu adını beğendim. Yunanca adı da fena değil; Vlita.  

Peki ülkemizdeki adları nedir? (1) Ot denilince hemen sevgili dostum Tijen İnaltong’un kitabına bakarım.

Öyle yaptım yine.  Tilki kuyruğu, Deli sirken(Bodrum), Horoz İbiği, Susam Otu(Ayvalık), Darı mancarı (Karadeniz Ereğlisi, Zonguldak, Bartın) olarak da biliniyormuş. Bitti mi adları? Hayır. Ülkemizde ak kazayağı, telce, ak pazı, külleme otu, unluca, tellice, tel pancarı olarak da biliniyormuş meğer. Bunları başka bir kaynaktan öğreniyorum. Sayın Şerife ve Mustafa Tunçgezen’in kitaplarından. (2) Ödemiş yöresinde sirken adı verilen iki ot varmış. Gri olanına deli sirken denirmiş ve ot yenmezmiş benden söylemesi.  

Ot tutkunlarının yaz sıcaklarında imdadına yetişen bir ot sirken. Dünyanın çeşitli bölgelerine yayılan 60 kadar türü var, tek yıllık bir bitki. Çok yaygın, nemli, sulu yerleri seviyor, tohumlarını her yere bırakıyor, hatta istenmeyen yerlere bile.  

Peki sofralarımızı nasıl şereflendiriyor otumuz? Ege yöresinde kabak ile haşlanıyor, dövülen sarımsak zeytinyağında ağartılarak soğuyan malzemeye ekleniyor. Arzu edilirse koruk suyu veya limon suyu ile tatlandırılabilir. Haşlandıktan sonra zeytinyağı, sarımsak, tuz eklenerek tüketilmesi  de yaygın.  Bostanlı Pazarında bana tarifini veren Türkan hanımın verdiği bilgiler Sevgili Tijen İnaltong’un yazdıkları ile aynı.  Bu arada bir de dedikodu paylaşayım. Sakın benden duymuş olmayın! Sirken salatası bulgur pilavına eşlik etmeyi çok seviyormuş. 

Peki diğer yörelerimizde nasıl tüketiliyor? Kısaca onlardan da söz edeyim.  Örneğin Ankara’da “yumurtalı gözlemesi”, Kilis’te “çökelekli horozibiği gözlemesi”, Kahramanmaraş’ta “boranası”, Tokat’ın Niksar ilçesinde “karapancar kavurması” yapılıyor. Hatay’da ((Samandağ) meşhur katıklı ekmekte karşımıza çıkıyor. Tabii bol kekik (zahter) ve biber salçası eklenerek. Karadeniz Bölgesi’nde aynı ıspanak gibi kıymalı, soğanlı yemeği,  Ordu’da bazı sebzelerle birlikte karıştırılarak “karışık çorbası” hazırlanıyor. (3) 

Eee bu kadar tarif yeter sanırım. Damak tadınıza göre seçin birisini. Ben Türkan hanımdan aldığım tarifin birisini paylaşacağım. Bir ses  “Peki otu nasıl bulacağım?” diye fısıldıyor kulağıma. Valla onu ben bilemem sevgili okuyucularım. Ben halkbilimciyim, araştırır, derler ve yazarım. 
Ne yazık ki yurtdışındaki gibi ot bahçelerimiz yok bildiğim kadarı ile. Ahh keşke olsa!  Semt pazarlarından bulabilirsiniz sanırım. Ben Bostanlı pazarından aldım.  Zeytinyağında soğanı hafifçe sarartıp, temizlediğim otları ekledim, tuz, biraz toz şeker  ile tatlandırıp yoğurtla  ve nohut mayalı ev ekmeği ile yedim.  Doğrusunu söylemem gerekirse  sirkenin tadından daha çok yeni bilgiler edinmenin mutluluğu bana iyi geldi. 
Hepinize iyi bayramlar diliyorum..  


SİRKEN SALATASI (4)

Malzeme:
500 gr sirken otu
3-4 tane körpe sakız kabağı
4 yemek kaşığı zeytinyağı
3 diş sarımsak
1 limon suyu
Yeteri kadar tuz


Hazırlanışı:

Otları  ayıklayıp, iyice yıkayın, sap kısımlarını kesin. İsterseniz sert olmayan sap kısımlarını 3 cm uzunluğunda doğrayıp yemeğe ekleyebilirsiniz. Kabakların kabuklarını soyup soymamak size kalmış. Ben soymam. Kabakları istediğiniz gibi doğrayın. Tuz eklenmiş ve kaynamış suya atıp 4-5 dakika haşlayın. Ardından otları ekleyip haşlanmasını bekleyin Ocaktan alıp, suyu el yakmayacak hale gelince süzgece çıkarıp suyunu süzün. Dövülmüş sarımsağı zeytinyağında iyice çırpın. Tabağa alıp zeytinyağını ve limon suyu ekleyin. Sarımsaklı yoğurtla da hazırlayabilirsiniz. 

KAYNAKLAR
1) Tijen İnaltong, Mutfaktaki Yaban, Anadolu’nun Yenen Otları, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2008, s.241
2) Şerife ve Mustafa Tunçgenç, Giritli Türklerin Mutfağından Ot ve Sebze Yemekleri, T. İş Bankası, Kültür Yayınları, İstanbul, 2008,s. 9 
3) A.g.e.s. İnaltong, s. 243
4) Türkan  Yollu, 1962 Menderes doğumlu, Bergama’da yaşıyor. İlkokul mezunu. 

Ödüllü Gurme "Gonca TOKUZ"

Güncelleme Tarihi: 28 Ağustos 2017, 23:26
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner566

banner554

banner558

banner141

banner557

banner568