Yalancı Köfte - Diyarbakır

Gonca Tokuz yazdı....

Yalancı Köfte - Diyarbakır
26 Şubat 2015 Perşembe 00:00

“Kim yalancı?

Yemekler mi?

Biz mi?

Bilindiği gibi Mutfağımızda  “yalancı”  sıfatının kullanıldığı pek çok yemeğimiz vardır. Yalancıları sevmeyiz ama yalancı tatlara hiç “yok” demeyiz. Sofrada bazen asıllarını bile gölgede bırakır yalancı tatlar.   

En çok zeytinyağlı yiyecekler grubunda rastlanan -özellikle dolma ve sarmalar- yalancı tatların içerisinde çorbalar, sakatat yemekleri, sebze yemekleri ve elbette köfteler de vardır.  Bu yemeklerin ortak noktası yemekte et kullanılmamasıdır. O nedenle asıl olmadığı “yalancı” dırlar.  

Sizinle paylaşmayı istediğim yemek işte bu yalancı tatlardan biri. Ama önce mutfağımızdaki başka yalancılardan bir iki örnek vereyim izninizle.  Yalancı köftelerden ilk örneğimiz Sivas’ın Koyulhisar ilçesinden. İnce bulgurla yoğrulan etsiz köfteye “yalancı köfte” denilmektedir. Haşlanan köftelere yoğurt katılarak hazırlanan yemeğin üzerine tereyağ dökülerek yenilmektedir. Bir diğer örnek  Bitlis ilinden derlenmiştir. Yemek,  etsiz olduğu  - soğanlı iç ile kıymasız hazırlandığı- için “ yalancı köfte” denilmiştir tahmin edebileceğiniz gibi. Bir başka ilimizde, Antakya Mutfağında da karşımıza çıkar yalancı köfte. Özellikle yazın hazırlanan yenmeğin malzemesi köftelik ince bulgur, salça ya da dövülmüş biberden oluşmaktadır. Sıra geldi  sizlerle paylaşmayı istediğim yemeğe. Diyarbakır ilimizden yalancı köfteye.  

Diyarbakır kent merkezinden derlenen  yalancı köftenin  bir diğer adı “sıkma.” Yemeğin adının köftelerin  elde küçük küçük sıkılarak şekil verilmesinden dolayı verildiğini de ekleyeyim. Kaynak kişimiz eskiden “sıkma” adının daha çok kullanıldığını özellikle belirtiyor.  Köftenin bir diğer adı “Yoğurtlu Bulgur Köftesi.”  Yazar, yoğurtlu bulgur köftesinde  irmik yerine simindirik  kullanılabileceğini işaret ediyor. Peki “simindirik” nedir?  Yazarımız Sayın Mebrure Değer bize onu da şöyle açıklıyor. (1) “Buğday ıslatılır. “Dink” adı verilen yerde ezilir. Köylerde de dibekte dövülür. Kabuklarından ayrılır.  Bu işlem yapıldıktan sonra buğday kırıklarından iri olanlara “dövme”, ufağına da Diyarbakır’da simindirik deniyor. Yani dövülmüş buğdayın en ufağı.”     

Dokuz bin yıllık bir geçmişe sahip bu güzel tarihi ilimizde yemekler çeşit çeşit, sözlü kültür deseniz sayfalara sığacak gibi değil.

İşte size güzel bir örnek.

Mebrure Değer’den.

 Acıktığımız zaman yemek zamanını beklemek istemez, bir an önce yemeğe oturmak için sabırsızlanır, abur cubur atıştırmaya başlardık. İşte o zaman büyükler çocuklara “pisboğaz”ı söylerlermiş (2):
“Pisboğaz, ben değilim pisboğaz
Yerim az, içerim az.
Anneme sormadan
Bir şey almam dolaptan.
Şeker, ceviz leblebi,
Kaymak, tatlı, muhallebi
Yerim, kim derki ben yemem.
Ama ağlayarak istemem.
Annemin de aklı  var
Bana kendi hazırlar. 
Otururum  usulice.
Yerim annem verince.
Her şey yiyen çocuklar
Hastalanır, zayıflar. 
Pisboğazlar, boşboğaz.
Belalardan kurtulmaz.”

Hepimiz çocuktuk bir zamanlar.. Biraz da pisboğazdık. Öyle değil mi? Evet pisboğazdık.   Biz de “yemekler” gibi yalancı mı olalım? Ya da “siyasetçiler” gibi?..

YALANCI KÖFTE (3)

Malzeme:
2 su bardağı simit (köftelik bulgur)
1 çay bardağı irmik
1 yumurta
1 kuru soğan (orta boy)
2 yemek kaşığı kuru reyhan
1 tatlı kaşığı pul biber
Yeteri kadar tuz
Üzeri için
Yeteri kadar sarımsaklı yoğurt
Yeteri kadar tereyağ 
Kırmızı biber

Hazırlanışı:
Bulgur ve irmik karıştırılır, tuz eklenir.  Karışımın üzerine sıcak su eklenerek biraz beklenir. Soğan rendelenir. Biraz yumuşayan bulgurun içerisine  rendelenmiş soğan, pul biber, reyhan ve yumurta eklenerek köfte kıvamına gelinceye kadar yoğrulur. Elde küçük sıkımlar yapılır. Köftelere şekil verilmesi bitirildikten sonra içerisine biraz tuz atılmış olan kaynar suda haşlanır. Haşlanan köfteler tabağa alınır, üzerine sarımsaklı yoğurt dökülerek biberli yağp gezdirilir. 
  
KAYNAKLAR
1)Mebrure Değer, Annemin Diyarbakır Yemekleri, Hayykitap, İstanbul, 2009, s.57. 
2) Değer, a.g.e.s.29
3) Ayşe İlhan, Diyarbakır doğumlu, lise mezunu, ev kadını, Gaziantep’te yaşıyor.  

banner442

İlgili Galeriler
banner379
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Filiz Tercan - 3 yıl önce
elinize sağlık. deneyeceğim. benzer köfteleri yapıyoruz çay saatlerinde..teşekkürler
Avatar
imge dülger - 3 yıl önce
valla gonca hanım ağzımız sulandı cok guzel yapmışsınız cok lezzetli gorunuyor ellerinize saglik